Muziek beïnvloedt de intelligentie van het kind. Op welke leeftijd moet je beginnen en welk instrument moet je kiezen?
Mozarts sonate en ratten in het doolhof
Neuro-wetenschappers over de hele wereld dachten lange tijd dat het luisteren naar de Sonate voor twee piano’s in D majeur van Wolfgang A. Mozart leidt tot een verbetering van het ruimtelijk voorstellingsvermogen. De opschudding werd veroorzaakt door een experiment van neurologen van de Universiteit van Californië, die in 1993 studenten verschillende opnames lieten horen en hen daarna drie-dimensionale voorwerpen van papier lieten vouwen. De beste resultaten in de test werden behaald door studenten die naar de pianersonate hadden geluisterd.
Het effect hield echter na 15 minuten op, maar het onderzoeksteam van Frances Rauscher zette het onderzoek voort, dit keer met ratten. Mozart bleek het vermogen van ratten te verbeteren om te ontsnappen uit een testdoolhof, en zelfs ratten die al in de baarmoeder met de sonate in aanraking waren gekomen, slaagden voor de taak.
Sensatie veranderde in mythe
De auteurs zelf waarschuwden direct na de publicatie van het experiment voor de noodzaak van verdere tests en wilden ook de invloed van andere muziekstukken op cognitieve vaardigheden onderzoeken. De sensatie rond het Mozart-effect was echter al geboren en kon niet worden gestopt. De toenmalige gouverneur van de Amerikaanse staat Georgia beval zelfs dat elke pasgeboren moeder van de staat een cd met klassieke muziek kreeg.
Er werden meer experimenten gedaan, maar geen enkele studie kon de resultaten van het oorspronkelijke onderzoek betrouwbaar bevestigen, waardoor het aan alle kanten flinke kritiek kreeg. Het legendarische Mozart-effect bereikte zelfs de zesde plaats in de lijst van de grootste mythes van de moderne psychologie. Trouwens, de eerste plaats werd ingenomen door de bekende theorie dat we slechts 10 procent van onze hersencapaciteit gebruiken.
Het geheim van kinderintelligentie eindelijk onthuld
De invloed van muziek liet wetenschappers echter niet los en ze besloten het nader te onderzoeken. Neuro-wetenschapper Sylvain Moreno van het Rotman Research Institute in Ontario, Canada, ontdekte dat muziek in het algemeen het denkproces in de hersenen versnelt en ook een positief effect heeft op de spraakvaardigheid van kinderen. Het geheim zou liggen in de gelijkenis tussen de geluiden van muziekinstrumenten en menselijke spraak. Wetenschappers vermoeden daarom dat het menselijk brein weinig onderscheid maakt tussen muzikale en verbale informatie.

Kunnen jonge muzikanten profiteren van deze vaardigheid op school? Ook deze puzzel is inmiddels definitief opgelost. Het onderzoeksteam van Martin Guhn van de Universiteit van British Columbia in Vancouver testte meer dan 112.000 lokale leerlingen, waarvan 13% zich bezighield met een muzikale activiteit. Deze groep blonk uit in verschillende vakken zoals Engels, wiskunde en natuurwetenschappen.
Het resultaat bevestigde een interessante relatie. Leerlingen die zich intensiever met muziek bezighielden, haalden betere cijfers dan anderen. Het positieve effect kwam vooral naar voren bij leerlingen die een instrument bespeelden. Zelf zingen had volgens hen geen opvallende invloed op de studieresultaten.

Welk instrument is het meest geschikt voor een kind? Het hangt af van de leeftijd
De positieve invloed van muziek op een kind komt tot uiting op elke leeftijd. Het kind kan eerst percussie-instrumenten uitproberen. Ook een kleuter heeft al een ontwikkeld natuurlijk ritmegevoel en eenvoudige instrumenten die op speelgoed lijken zijn een ideale ingang tot de muziekwereld.

Met instrumenten die een complexere motorische coördinatie vereisen, kan een kind beginnen tussen 3 en 5 jaar. Een ideale start vormen toetsinstrumenten met een verkleind toetsenbord. Ze hebben veel leuke geluiden, zijn licht, gemakkelijk te bespelen en door hun veelzijdigheid een goede basis voor latere instrumenten. Klassieke gitaar, blokfluit of viool vragen om serieusere oefening onder toezicht van een muziekleraar. Wat snaarinstrumenten betreft, vooral gitaren, zou een kind tussen 6 en 9 jaar nog moeten spelen op verkleinde – kwart, half of driekwart – versies van deze instrumenten. Tegenwoordig zijn slagwerk of ukulele steeds populairder bij kinderen.
